खगेन्द्र अबस्थि । नेपाली सिनेमा क्षेत्र सधैं नै उतारचढावको यात्रामा रहँदै आएको छ। कहिले यस्ता फिल्महरू आउँछन् जसले बक्स अफिसमा तहल्का मचाउँछन्, त कहिले यस्ता पनि जसले न दर्शक तान्न सक्छन्, न समीक्षकहरूलाई नै प्रभावित। पछिल्ला दुई उदाहरणहरू—‘नरसिंहा अवतार’ र ‘हेल्लो काशिराम’—नेपाली सिने क्षेत्रका दुई पुराना र स्थापित हिरोहरूको पुनरागमनका प्रयास भएता पनि, यी फिल्महरू सुपर फ्लप सावित भए।
नेपाली फिल्म उद्योगका ‘महानायक’ भनेर चिनिने राजेश हमाल दशकौंसम्म नेपाली सिने जगतमा राजा झैं शासन गरे। तर पछिल्लो दशकमा उनको उपस्थिति निकै कम रह्यो। यही ग्याप पछि उनले ‘नरसिंहा अवतार’ मार्फत धमाकेदार कमब्याक गर्ने प्रयास गरे। फिल्म जेठ ९ गते रिलिज भयो, प्रचारप्रसार पनि कम थिएन। तर न त दर्शक हलसम्म आइपुगे, न फिल्मलेनै अपेक्षित ब्यापार सिर्जना गर्न सक्यो।
‘नरसिंहा अवतार’ मा एक्शन, संवाद र अभिनय शैली २०५० को दशक झल्किने खालको छ । आजको डिजिटल पुस्ताका दर्शकहरूका लागि त्यो शैली पुरानो र अप्रासंगिक लाग्यो। फिल्मको कथा झ्याउलो छ । पात्रहरू उथला छन् , र निर्देशनले कुनै नयापन देखाएनन। फिल्म ‘स्टार पावर’ मा मात्र भरिएको देखिन्थ्यो, जुन आजको सिनेमामा अपर्याप्त हुन्छ। फिल्मको भिएफएक्स, सिनेमाटोग्राफी र सम्पादन स्तरअनुसार पिछडिएको छ। अन्तर्राष्ट्रियस्तरको सामग्री हेर्ने बानी परेका दर्शकहरूलाई यो अपुरो लाग्नु स्वाभाविक थियो।
फिल्मको भिएफएक्स, सिनेमाटोग्राफी र सम्पादन स्तरअनुसार पिछडिएको थियो। अन्तर्राष्ट्रियस्तरको सामग्री हेर्ने बानी परेका दर्शकहरूलाई यो अपुरो लाग्नु स्वाभाविक थियो।
नेपाली सिनेमा क्षेत्रमा दिलिप रायमाझीले पनि लामो समयसम्म आफ्नो उपस्थिति जमाएका थिए। तर ‘हेल्लो काशिराम’ फिल्मले उनको करियरलाई न त कुनै उचाइमा पुर्यायो, न दर्शकमाझ कुनै प्रभाव छोड्यो। फिल्म जेठ २ गते रिलिज भएको थियो, तर दर्शकहरूलाई यसको रिलिज मितिबारे समेत थाहा थिएन भन्ने अवस्था थियो।‘हेल्लो काशिराम’ को प्रोमोशन यति न्यून थियो कि अधिकांश दर्शकहरूलाई यो फिल्म रिलिज भएको समेत थाहा भएन। सिनेमाको बजारमा प्रोमोसन सिर्जना नगरीकन दर्शक तान्न सम्भव छैन।
फिल्म कुन उमेर समूहलाई लक्षित गरेर बनाइएको हो भन्ने नै स्पष्ट थिएन। कथावस्तु पुरानो ढाँचाको थियो, तर प्रस्तुति बालसुलभजस्तो। न नयाँ पुस्ता जोडिन सके, न पुराना दर्शक फर्किए। कथावस्तु, संवाद र अभिनय औसतभन्दा तलको स्तरको थियो। फिल्ममा कुनै ‘हुकिङ एलिमेन्ट’ थिएन जसले दर्शकलाई बाँधेर राख्न सक्थ्यो। ‘हेल्लो काशिराम’ मा कुनै नयाँ प्रयोग गरिएको थिएन। न त स्टोरीटेलिङको शैलीमा न त प्राविधिक पक्षमा। नयाँ पुस्ताका लागि यो एकदमै उबाउ फिल्म बन्यो।
यी दुई फिल्मको असफलता कुनै एक व्यक्ति वा टोलीको मात्र विफलता होइन। यसले पुरै सिने उद्योगका केही मूलभूत समस्याहरू औंल्याउँछ:
नवप्रवर्तनमा कमजोरी: आजको प्रतिस्पर्धात्मक बजारमा नयाँ कथा, शैली र प्रविधि आवश्यक छ। हामी अझै दश–बीस वर्षअघिको ढर्रामा अड्किएका छौं।
मार्केट रिसर्चको अभाव: दर्शक कुन खालको सामग्री चाहन्छन् भन्ने बुझ्ने काममा निर्माताहरू अझै पछि छन्। डिजिटल युगमा सिनेमाको सफलता धेरै हदसम्म सामाजिक सञ्जालमा हुने प्रचारमा भर पर्छ। यस्ता फिल्महरूले त्यहाँ उपस्थिति नै देखाउन सकेनन्।
पुराना स्टारहरूमा मात्र आश्रित हुनु: नाम चलेका कलाकार मात्र प्रयोग गरेर फिल्म सफल हुन्छ भन्ने सोच बदलिन जरुरी छ। राम्रो कथा, दमदार निर्देशन र प्रविधिको समिश्रण आवश्यक हुन्छ।
राजेश हमाल र दिलिप रायमाझीजस्ता कलाकारहरू सिने इतिहासका अभिन्न हिस्सा हुन्। तर उनीहरूले समयको मागअनुसार आफूलाई पुनः परिभाषित गर्न सके मात्र दोहोर्याएर सफलता चुम्न सक्नेछन्। नत्र पुरानो वैभव सम्झाएर मात्र दर्शक हलसम्म आउँदैनन्। अहिलेको पुस्ता प्रयोगधर्मी छ। उनीहरूलाई ‘स्टोरी’ चाहिएको छ, ‘स्टार’ होइन। ‘कन्टेन्ट इज किङ’ को यथार्थलाई स्वीकार गर्दै, नयाँ लेखक, निर्देशक र प्रविधिमा लगानी गर्नुपर्ने समय आएको छ।
‘नर सिन्हा अबतार’ र ‘हेल्लो काशिराम’ फिल्महरूले देखाएको असफलता नेपाली फिल्म क्षेत्रका लागि एउटा चेतावनी हो। स्टार पावरमा मात्र भर पर्नु अब पर्याप्त छैन। दर्शकहरू अब स्मार्ट छन्। उनीहरूलाई गुणस्तरीय, नवीन र सन्देशमूलक सामग्री चाहिएको छ। जबसम्म निर्माताहरूले यो कुरा बुझ्दैनन्, तबसम्म फिल्महरूले ‘सुपर फ्लप’ को दर्जा मात्र बटुलिरहनेछन्।
अब समय आएको छ, नेपाली सिने जगतले आफ्नो पुरानो खोल फेरेर नयाँ युगमा प्रवेश गरोस् – जहाँ स्टारभन्दा कथा बलियो होस्, प्रचारभन्दा प्रस्तुति दमदार होस्।
इन्टरनेटमा के गरौं गरौं हुन्छ
टेलिकमको फाइबर इन्टरनेट जोड्ने ग्राहकलाई
क्यासिनो एपमार्फत नेपालीलाई सट्टेबाजीमा लगाउने
मोबाइल एपमार्फत १ घण्टामै श्रम
आठ महिनामा नेपाल भित्रिए ७८
खेलकुद मन्त्री र आइसिसी अध्यक्षबीच